Zin en onzin over Turkse Tantes (Teyzeler )

Turkse Tantes. Hier, in Turkije, worden ze ‘Teyzeler’ genoemd: de oude generatie Turkse vrouwen. Teyze betekent letterlijk tante, maar in het Turks is het een beleefde benaming voor oudere vrouwen. En over die oudere vrouwen kan ik letterlijk een heel boekwerk schrijven.

Oh, dat Nederlandse meisje die daar en daar woont en dit en dat doet? Even voor de duidelijkheid: ik ken die hele vrouw helemaal niet.

Wij hebben een teyze als buurvrouw. Eigenlijk hebben we meerdere tantes in de buurt wonen, maar eentje springt er in het bijzonder uit: onze overbuurvrouw. Toen we hier net kwamen wonen vroeg ze me het hemd van het lijf. Turkse tantes zijn namelijk uiterst nieuwsgierig. En met nieuwsgierig bedoel ik eigenlijk vooral bemoeizuchtig, maar daarover later meer. Het was ongeveer veertig graden tijdens onze verhuizing en we wonen halverwege een heuvel -lees: berg-, beide geen heel plezierige omstandigheden tijdens een verhuizing. Ik was nog niet bekend met deze nieuwsgierigheid en vond teyze vooral heel erg vriendelijk. Tot ik op een dag kwam om de laatste schoonmaakwerkzaamheden te verrichten, ik haar vriendelijke begroette, zij mij heel boos aankeek en haar hoofd omdraaide. De hele dag vroeg ik me af wat ik had misdaan en `s avonds toen ik Nevzat zag kwam de aap uit de mouw. Hij had ruzie met haar gehad. Over haar bemoeizucht. Hij kon niet begrijpen hoe ze het in haar hoofd kon halen om zoveel onnozele vragen te stellen met als kers op de taart: “Wat ben je aan het doen”?, terwijl ze duidelijk kon zien dat hij in de hitte, heuvel op en heuvel af, aan het verhuizen was! Daarom sprak niet meer tegen mij. Belachelijk vond ik het en het heeft me weken gekost om onze verstandhouding weer op orde te krijgen. Maar nadat we weer on speaking terms waren kreeg ik door dat haar nieuwsgierigheid eigenlijk gewoon bemoeizucht is. Vragen als: “waarom ben je nog niet zwanger”? en “wie was die jongen”? tot “waarom was Nevzat zo laat thuis gisteren”? vallen mijn inziens namelijk niet meer onder nieuwsgierig zijn. Toen een vriendin op bezoek kwam had ze veel tassen bij zich en een andere teyze uit onze straat hielp haar met dragen. Mijn vriendin vertelde dat ze op bezoek bij een vriendin ging waarop teyze vroeg: “Oh, dat Nederlandse meisje die daar en daar woont en dit en dat doet”? Even voor de duidelijkheid: ik ken die hele vrouw helemaal niet.

Laatst was ik mijn sleutels vergeten en zat ik `s avonds voor de deur te wachten. Teyze kwam naar buiten om te vragen wat ik aan het doen was en toen ik haar vertelde dat ik mijn sleutels was vergeten nodigde ze me bij haar thuis uit. Het was vrij ongemakkelijk. Ik kreeg een hele(!) watermeloen voorgeschoteld en toen ik na een paar stukjes echt vol zat, riep ze heel hard: “eet, eet”! Daarna kreeg ik een bord vol dolma`s. En thee. En koekjes. En een bak dolma`s om mee naar huis te nemen. En daarna zei ze: “Eet nog wat watermeloen”. Een lege koelkast verder gingen we op het balkon zitten, dat uitzicht heeft op een ander gebouw. Ze vertelde me over alle appartementen: wie er woont, hoe vaak er bezoek komt, hoe laat de bewoners thuis komen, wanneer ze op vakantie zijn, wie er gescheiden is, wie er wel eens meisjes mee naar huis neemt, hoeveel kinderen er wonen etc. Vol verbazing luisterde ik toe. Even voor de duidelijkheid: er zit nog minimaal een halve kilometer tussen het gebouw en haar balkon. We spraken ook over Turks eten (hoe verrassend) en toen ik haar vertelde ik graag zou willen leren om Turks gerechten te bereiden en dat mijn schoonzusje niet zo goed kan koken en het me dus niet kan leren, besefte ik dat ik een grote fout had begaan. Teyze vond het begrijpelijk dat ik geen Turks eten kan bereiden, maar over Nevzat zijn zusje was ze niet bepaald te spreken. Ik heb een uur lang een preek gekregen dat meisjes moeten weten hoe ze moeten koken. Hoe kan ze immers anders een goede echtgenoot vinden? Teyze werd er rood van en ik probeerde de situatie te redden door te zeggen dat ze wel kan goed en lekker kan koken, maar dat ze moeilijke dingen niet kan maken. Helaas werd het er alleen maar slechter op. Toen de bel ging raakte Teyze in paniek, ze had geen propere kleding aan. “Hoe kan ik nu in godsnaam de deur openen” riep ze terwijl ze zich omkleedde. Ik bood aan om de deur te openen, waarschijnlijk was het toch Nevzat. Ik vroeg hem even te wachten zodat ik mijn spullen bij elkaar kon pakken en terwijl ik dat deed liep teyze naar de deur om hem de wind van voren te geven. Overigens was het inmiddels midden in de nacht, maar teyze schroomde niet om haar volume heel hard te laten horen. Dat Nevzat uit een andere stad vandaan kwam en er uren over deed om thuis te komen kon haar niet zo veel schelen. Hij had mij namelijk nooit alleen mogen laten. Dat je het even weet. Net zoals de buren die uit hun slaap werden gewekt om van het hele tafereel op de hoogte te zijn.

Aan de geur van het eten die naar buiten komt terwijl je aan het koken bent, kan teyze je precies vertellen welke kruiden en in welke hoeveelheid je deze nog toe moet voegen om je eten lekker te maken

Ach, ik kan er wel om lachen hoor. Het komt misschien omdat ik een expat ben, maar ik vind ze uiterst grappig. Turkse tantes zijn gewoon een verhaal apart, iets wat je waarschijnlijk alleen begrijpt als je ermee in aanraking bent geweest. De manier waarop ze nergens iets om geven, alles over iedereen weten en alles ook veel beter weten is in mijn ogen gewoon hilarisch. Ze vertellen je precies dat je teveel bent aangekomen, nog voordat je zelf doorhebt dat je lievelingsbroek niet meer past. Ze weten precies wanneer jij of je kind ziek zal worden omdat je te weinig kleding draagt, ook al is het ruim vijfendertig graden. Ze vertellen je wanneer je de ramen moet lappen en als je ze thuis uitnodigt en denkt dat je huis spik en span is dan zal teyze je precies kunnen vertellen waar je bent vergeten schoon te maken. Aan de geur van het eten die naar buiten komt terwijl je aan het koken bent, kan teyze je precies vertellen welke kruiden en in welke hoeveelheid je deze nog toe moet voegen om je eten lekker te maken. En als je niet op de hoogte bent van bepaalde normen en waarden uit de Turkse cultuur, dan leert teyze deze met alle liefde aan je. Teyze bewaakt de buurt en zorgt ervoor dat je kinderen veilig buiten kunnen spelen, maar ook dat jij `s nachts nog alleen over straat kunt. Als je wordt lastig gevallen op straat dan jaagt teyze de man in kwestie voor je weg. Dit gaat niet onopgemerkt, want uiteraard is het heel belangrijk dat de halve stad weet wat voor een ‘viezerik’ er op vrije voeten rondloopt. Hetzelfde geldt overigens ook in het openbaar vervoer. En ook als je op zoek bent naar een goede man, dan weet teyze raad. Indien je twijfelt over de opvoeding van je kinderen, maak je dan geen zorgen want teyze weet het altijd beter. Zelfs al laat ze je kinderen tot middernacht opblijven, de hele dag snoepen en ligt je pasgeboren baby onder drie dekens te zweten terwijl het zomer is, ze weet het altijd beter! Als je behoefte hebt aan lichamelijk contact, dan hoef je alleen maar een teyze op te zoeken. Ze knuffelt, kust en streelt je met alle liefde en knijpt maar al te graag in je wangen. En als je op de markt of in een winkel bent en je hebt het gevoel afgezet te worden -of teyze vind dat de verkoper te duur is- dan schroomt zij niet om af te dingen. En geloof mij als ik zeg dat afdingen haar zonder problemen afgaat want ook de verkopers weten waartoe Turkse tantes in staat zijn. Werkt de verkoper niet mee dan weet hij dat hij de eerst komende twee uur niets meer zal verkopen omdat teyze zal verkondigen wat een afzetter het is of hoe slecht zijn koopwaar is. Ben je ziek dan komt teyze schalen vol eten brengen. Als je wilt weten hoe het met de buren gaat dan hoef je alleen maar een teyze aan te spreken.

Turke tantes zijn een verhaal apart, maar je kunt niet met en je kunt niet zonder ze.

Facebook Comments

comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

CommentLuv badge